Jak wiesz, są obrazy, zdjęcia, grafiki, które ogląda się z przyjemnością i takie, które z niejasnych przyczyn denerwują lub pozostają niezauważone. Jeśli sam tworzysz ilustracje do tekstu, reklamy, robisz zdjęcia, czy choćby wybierasz zdjęcia ze stocków, przyjrzyj się najważniejszej zasadzie w projektowaniu graficznym i fotografii. Pamiętając o niej skuteczniej wykadrujesz zdjęcia, ułożysz tekst z grafiką i dobierzesz ilustracje. Spróbuję zebrać podstawowe informacje i dać Tobie wskazówki jak się ta wiedzą posłużyć.

Czym jest Złoty Podział

 

  • złoty podział (łac. sectio aurea)
  • złota proporcja
  • złoty sposób w geometrii
  • podział harmoniczny
  • boska proporcja
  • golden ratio
  • złota liczba

Złota proporcja miała wiele imion ale jej historia sięga III w p n e. więc trudno się dziwić 🙂 Już starożytni filozofowie, astronomowie, matematycy i artyści zastanawiali się dlaczego proporcja 1 do 1,618 jest tak często spotykana w świecie przyrody oraz świecie tworzonym przez człowieka. Nazywano ją magiczną, również boską, a to wszystko dlatego, że nikt nie umiał wytłumaczyć tej właściwości. Nikt nadal nie umie tego zrobić, wiadomo jednak, że proporcję tą spotykamy w środowisku roślin (w układzie rozgałęzień, budowie kwiatów) oraz zwierząt i ludzi (proporcje ciała, budowa układu krwionośnego lub nerwowego). Możliwe, że istnieje również związek między złotym podziałem, a ludzkim genomem, cyklem fal mózgowych i fizyką kwantową. Naukowcy nadal badają go i próbują zrozumieć.

 

Święta geometria - starożytna budowla zaprojektowana według złotego podziałuObraz-da-vinci-wedlug-w-zlotym-podzialeNiemniej fascynujące, i ważne z punktu projektowania grafiki, jest to, że ludzkie poczucie estetyki bardzo tą proporcję „lubi”. Artyści często nieświadomie stosują ją w swoich dziełach. W architekturze to się obecnie nie zdarza gdyż stosowana jest w pełni świadomie, jednak majestatyczne budowle starożytne z początku ery opierają się na proporcjach zbliżonych do golden ratio. Pomimo, że nauka o tej regule nie była wtedy jeszcze popularna. Nawet jeśli teoria o jej powszechnym stosowaniu jest nieco naciągana, nie ulega wątpliwości, że w już Renesansie niektórzy mieli istnego hopla na jej punkcie. Proporcje, geometria i złoty podział były tematem wielu rozważań. Nie szukając daleko, spójrz jak Leonardo da Vinci wkomponował w spiralę Jana Baptystę.

 

Złoty podział to prosta zasada oparta na stosunku dwóch wymiarów. Stosowanie jej zapewnia harmonię proporcji i równowagę wizualną w tworzonym przez nas projekcie.Kliknij, aby Tweetnąć

 

 

Spirala idealnych proporcji

Muszla ślimaka, a także spirala będąca jednym z graficznych przedstawień zasady złotego podziału to spirale logarytmiczne. Ich elementy są identyczne w kształcie, różnią się jedynie wielkością. Złota spirala jest szczególną z nich. Jej cechą charakterystyczną jest to, że co 90° jej szerokość zwiększa się (lub zmniejsza) w przybliżeniu 1,618 razy. Zatem stosunek długości jej większego elementu do mniejszego jest zawsze jednakowy. Liczbę 1,618 nazywamy φ (phi)

1,618=φ (phi)

Co ciekawe liczba φ ma ścisły związek z liczbami ciągu Fibonacciego:

0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181…

spirala-fibonacciego-zloty-podzialSuma liczb następujących po sobie jest równa następnej liczbie w ciągu, a stosunek mniejszej do większej jest przybliżoną wartością phi. Znając tą zasadę możesz łatwo ustalić proporcję np. do kadrowania zdjęć. Im wyższe wartości ciągu ze sobą zestawimy, tym wynik działania bliższy będzie φ.

Złotą Proporcję można zastosować już na etapie tworzenia nowego obrazka, mianowicie ustalając właśnie jego wymiary. Jeśli chcesz grafikę w poziomie, najpierw ustal szerokość docelową swojej ilustracji. Będzie to dłuższy odcinek, np 960 px. Następnie oblicz proporcjonalną długość krótszego boku dzieląc wartość przez 1.618. W tym przypadku wychodzi nam 593,3 px. Odwrotnie też działa 🙂 Jeśli docelowy wymiar krótszego boku pomnożysz przez 1,618 to otrzymasz wymiar dłuższego. Fajnym ułatwieniem przeliczania długości jest kalkulator złotej proporcji on-line.

 

Praktyka – złota spirala w grafice i fotografii

złoty podział - siatka mocnych punktów w fotografii i grafice

 

W schemat złotego podziału możemy wpisać spiralę. Wystarczy łukiem połączyć przeciwległe narożniki kwadratów. Początki 4 spirali (różowe kropki na grafice powyżej) to mocne punkty, stosowane w fotografii i grafice do umieszczania elementów, na których odbiorca ma skupić największą uwagę. Elementy te zwykle mają największą „ciężkość”. Może to być coś najbardziej istotnego, najciemniejszego, coś co ma najwięcej szczegółów, największą ostrość, coś co jest kluczem do zrozumienia przekazu całego obrazka.

Możemy też wyznaczyć 4 podobne punkty korzystając tylko z siatki złotego podziału, będą to wtedy punkty przecięcia się linii dzielących (zielone kropki na grafice). Dla dobrej harmonii w ujęciu należy pamiętać również o przeciwwadze. Taki „ciężki” element powinien być zrównoważony poprzez coś lżejszego ale większego, znajdującego się w większym polu na siatce.

grafika według złotego podziałuWarto też szerzej korzystać z linii siatki. Kompozycja zyskuje gdy linie poziome i pionowe znajdujące się na obrazku pokrywają się z liniami siatki, czyli przecinają któryś z mocnych punktów.

Dodatkowa wskazówka dla Ciebie: miejsce, w którym muszla się otwiera, jest też dobrym miejscem otwarcia przestrzeni w fotografii. Możesz w tym obszarze umieścić np. niebo, jakąś większą przestrzeń, coś  co w domyśle ma swoją kontynuację poza kadrem.

Jest wiele doskonałych fotografii, gdzie nie ma możliwości zachowania reguł złotej proporcji np. zdjęcia z ustawieniem centralnym fotografowanego obiektu, czy zdjęcia w innych proporcjach, np kwadratowe. W drugim przypadku może Tobie pomóc siatka z trójpodziałem. Właściwie jest tak prosta, że można ja stworzyć w wyobraźni. Wystarczy podzielić zdjęcie równo na 3, zarówno w pionie i w poziomie, punkty przecięcia linii będą mocnymi punktami. Takie „mapy” znacznie Ci ułatwią planowanie kompozycji.

 

CIEKAWOSTKA:

Niektórzy stosują złotą proporcję również przy komponowaniu kolorystyki. Najbardziej znanym przykładem jest logo Google. Oprócz zachowania proporcji między literami zaprojektowano je tak, że odległości pomiędzy jego kolorami na kole kolorów rozkładają się proporcjonalnie, w stosunku co 110 i 68 stopni (w zaokrągleniu). Jeśli podzielimy 110 przez 68 otrzymamy złota liczbę 1,618.

Z siatką złotej proporcji trzeba trochę poeksperymentować

I nauczyć się o niej pamiętać. Jeśli dotychczas robiłeś zdjęcia tylko na wyczucie, to gwarantuję Ci, że szybko przyzwyczaisz się do nowego spojrzenia i widząc efekty, chętnie ją sobie przypomnisz podczas łapania kadru. Możesz też wypróbować pomocną aplikację na telefon cam0.618. Podczas robienia zdjęć będziesz mieć na żywo złoty podział. Łatwo się zmienia siatki i obraca szablon spirali. Jeśli jesteś szczęśliwym posiadaczem iPhona zerknij na ten filmik o sposobach na dobre zdjęcia, w drugim punkcie pokazane jest jak włączyć siatkę z trójpodziałem.

Podczas projektowania grafiki proporcje i odległości są również bardzo ważne. Decydują o czytelności i przejrzystości, a także ogólnym wrażeniu odbiorcy. Warto pamiętać o tym, żeby stosowane odstępy, kąty pochylenia i wielkości miały jakiś rytm. Powtarzalność rozmiarów, także powtarzalność proporcji wpływa na czytelność grafik.

 

W zakładce Pobierz! dostępne są –

siatki ze złotym podziałem, spiralą Golden Ratio i trójpodziałem  (klik!)

 

Jeśli uważasz artykuł za wartościowy – skomentuj lub podziel się linkiem ze znajomymi 🙂

Na zakończenie mały spektakl – taniec matematyki z naturą 🙂 Przyjemności.

 

NATURE BY NUMBERS from Cristóbal Vila on Vimeo.